Ψηφιακή ασφάλεια και eTwinning

  • B. Tάσεις/ζητήματα/πολιτικές και πρακτικές

  • B1: Δικαιώματα και Υποχρεώσεις

  • Ε6: Ποια είναι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των χρηστών του διαδικτύου;

    Δεν είναι πάντα εύκολο να γνωρίζουμε ποια είναι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις μας στο διαδίκτυο. Ένας βασικός κανόνας όταν μπαίνουμε στο διαδίκτυο είναι να σκεφτόμαστε τι θα κάναμε στην πραγματική ζωή. Κατά κανόνα, οι κανόνες είναι ίδιοι τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου, αλλά μπορεί να βρεθούμε σε μια κατάσταση που δεν έχει σαφές σημείο αναφοράς στον "πραγματικό κόσμο". Γι΄αυτό είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε ποια είναι τα δικαιώματά μας στο διαδίκτυο.

    1. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες και τους κανονισμούς, ρίξτε μια ματιά στον Ευρωπαϊκό Κώδικα Δικαιωμάτων στο Διαδίκτυο.

    2. Αν ενδιαφέρεστε για ασκήσεις πάνω στο θέμα, συμβουλευτείτε το Κεφάλαιο 1 του Εγχειριδίου για Εφήβους του Web We Want, που πραγματεύεται τα "Δικαιώματα και Υποχρεώσεις μου". 

  • B2: Ιδιωτικότητα και προστασία προσωπικών δεδομένων

  • Ε7: Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τις συσκευές του σχολείου από κακόβουλο λογισμικό;

    Ο όρος Malware αναφέρεται στο κακόβουλο λογισμικό που έχει σχεδιαστεί να εισχωρεί κρυφά σε ένα υπολογιστικό δίκτυο ή σύστημα χωρίς τη συναίνεση του ιδιοκτήτη και πιθανώς περιέχει ιούς, σκουλήκια (worms) και κατασκοπευτικό λογισμικό. Όταν εισέλθει στο σύστημα, το κακόβουλο λογισμικό προκαλεί ανεπιθύμητα αποτελέσματα που κυμαίνονται από την απλή αδιακρισία και ενόχληση ως την παραβίαση προσωπικών πληροφοριών που βρίσκονται στο σύστημα και την απόλυτη καταστροφή. Το κακόβουλο λογισμικό συνήθως βρίσκει τρόπο να εισχωρήσει στο υπολογιστικό σύστημα του σχολείου μέσω ανεπιθύμητων μηνυμάτων (spam), μέσω της μεταφόρτωσης προσβεβλημένων αρχείων ή μέσω προσβεβλημένων φορητών συσκευών (USB, εξωτερικός σκληρός δίσκος, E-mail, κινητό τηλέφωνο κ.λπ.). 

    Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να εξετάζονται οι παρακάτω ενέργειες:

    1. Εγκατάσταση τείχους προστασίας (firewall) και συστημάτων αντιιικής προστασίας και συνεχούς αναβάθμισής τους προς αποφυγή παραβιάσεων ασφαλείας.

    2. Μπλοκάρισμα των ανεπιθύμητων ιστοσελίδων και των διαφημιστικών που εμφανίζονται αυτόματα (pop-up) με την εξατομίκευση των ρυθμίσεων ασφαλείας του web browser που χρησιμοποιείται στα μηχανήματα του σχολείου.

    3. Εξηγούμε στους μαθητές γιατί γίνεται αυτό και αποσαφηνίζουμε ότι γίνεται για τη δική τους προστασία.

    4. Δημιουργία ενός πρωτοκόλλου που τηρείται αυστηρά για τη χρήση του διαδικτύου και τον αυτόματο έλεγχο για κακόβουλο λογισμικό στα προσωπικά μηνύματα που βρίσκονται στα μηχανήματα του σχολείου.

    5. Βασική επιμόρφωση του προσωπικού σχετικά με την ανίχνευση δυνητικά προσβεβλημένων αρχείων και με πρακτικές ασφαλείας κατά τη μεταφόρτωση αρχείων ή τη χρήση φορητών συσκευών.

    6. Όλοι, προσωπικό και μαθητές θα πρέπει να διδάσκονται να σκανάρουν όλα τα αρχεία για κακόβουλο λογισμικό πριν χρησιμοποιηθούν σε μηχανήματα του σχολείου.

    7. Ορίζεται κάποιο άτομο με σχετική κατάρτιση ως υπεύθυνος στον οποίο απευθυνόμαστε για να χειριστεί κάθε πρόβλημα που αφορά σε κακόβουλο λογισμικό και θεσπίζουμε μια επίσημη διαδικασία για τη διαχείριση σχετικών περιστατικών.

  • E8: Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε ευαίσθητα δεδομένα στο σχολείο;

    Τα ευαίσθητα δεδομένα στο πλαίσιο του σχολείου περιλαμβάνουν, χωρίς ο κατάλογος να είναι εξαντλητικός, τα προσωπικά στοιχεία των μαθητών, των γονέων και του προσωπικού, πληροφορίες που αφορούν στις ακαδημαϊκές επιδόσεις, την υγεία και την ψυχολογία των μαθητών, στοιχεία για τον μισθό και την καριέρα των εργαζομένων, καθώς και δεδομένα που αφορούν στη διαχείριση του σχολείου. Τα δεδομένα αυτά θα μπορούσαν να έχουν αποθηκευτεί σε τοπικούς υπολογιστές, κινητές συσκευές, εξυπηρετητές που βρίσκονται στο σχολείο ή αλλού (όλο και συχνότερα σε κάποιο υπολογιστικό νέφος) ή σε τυπωμένα έγγραφα από εκτυπωτή ιδιωτικής ή δημόσιας χρήσης. Η ανεπαρκής προστασία ή η μη ενδεδειγμένη αποκάλυψη ανάλογων στοιχείων θα μπορούσε να συνιστά προσβολή της ιδιωτικότητας ή παράβαση των νόμων περί της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

    Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να εξετάζεται η λήψη των παρακάτω μέτρων:

    1. Διατήρηση δύο ξεχωριστών περιβαλλόντων υπολογιστικών συστημάτων, ενός για την αλληλεπίδραση μαθητών, εργαζομένων και γονέων και ενός άλλου σε εξυπηρετητή υψηλής ασφάλειας για τη διοίκηση.

    2. Συνεχής αναβάθμιση των συστημάτων αντιιικής προστασίας, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο να γίνετε στόχος των χάκερ.

    3. Κρυπτογράφηση και προστασία των κωδικών πρόσβασης σε ευαίσθητα δεδεομένα. Επίσης, ποτέ μην αποθηκεύετε μη κρυπτογραφημένα δεδομένα σε φορητή συσκευή.

    4. Βασική επιμόρφωση του προσωπικού σχετικά με την προστασία των ευαίσθητων δεδομένων – Επικοινωνήστε με το γραφείο του Επιτρόπου για την Προστασία των δικαιωμάτων στη χώρα σας για την παροχή επιμόρφωσης.

    5. Δημιουργία πρωτοκόλλου που εφαρμόζεται αυστηρά σχετικά με την αντιγραφή και την καταφόρτωση ευαίσθητων δεδομένων από τα διοικητικά συστήματα και αποφυγή καταφόρτωσης ει δυνατόν.

    6. Τακτική δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας (back up) των αντίστοιχων συσκευών.

    Συμβουλή! Μην αφήνετε έγγραφα που περιέχουν ευαίσθητα δεδομένα πάνω στον εκτυπωτή δημόσιας χρήσης! Φροντίστε να περνάτε από καταστροφέα εγγράφων ανάλογα έγγραφα πριν τα πετάξετε στον κάδο. Επιπλέον, να αποφεύγετε τη συλλογή ευαίσθητων δεδομένων, εκτός κι αν είναι απολύτως απαραίτητη. Ό,τι δεν έχει καταχωρηθεί, δεν μπορεί να παραβιαστεί!

  • Ε9: Χρήση κινητών συσκευών στο σχολείο: τι πρέπει να προσέξουμε;

    Η χρήση κινητών συσκευών συνεπάγεται την εύκολη πρόσβαση στο διαδίκτυο από οπουδήποτε και για οποιονδήποτε. Η παρουσία των κινητών τηλεφώνων προσφέρει πρωτόγνωρες ευκαιρίες, όταν χρησιμοποιούνται με τρόπο ενεργητικό και δημιουργικό στην τάξη, παρότι ενίοτε μπορεί να αποσπούν την προσοχή και να οδηγούν σε ανεπιθύμητη συμπεριφορά, όπως εξαπάτηση και εκφοβισμό. Σε κάθε περίπτωση, συστήνεται τα σχολεία να θεσπίζουν μια δική τους πολιτική η οποία θα εφαρμόζεται εντός αυτών τόσο από τους εργαζομένους όσο και από τους μαθητές.

    Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να εξεταστεί η λήψη των παρακάτω μέτρων: 
    1. Εξέταση του τρόπου με τον οποίο τα κινητά τηλέφωνα μπορούν να ενσωματωθούν (πιο) δημιουργικά στην τάξη.
    2. Εισαγωγή κανόνων στην πολιτική του σχολείου που αφορούν στη μεταφορά και χρήση κινητών τηλεφώνων από το προσωπικό και τους μαθητές. Διασφάλιση της συνεπούς εφαρμογής τους από όλους στο σχολείο. Η πολιτική θα πρέπει να απαντάει τουλάχιστον στα εξής ερωτήματα:
    α. Πότε επιτρέπεται/απαγορεύεται η χρήση των κινητών τηλεφώνων στις εγκαταστάσεις του σχολείου;
    β. Πότε επιτρέπεται η χρήση εφαρμογών λήψης φωτογραφιών και βίντεο και υπό ποιες συνθήκες μπορεί να δημοσιοποιηθεί το εν λόγω φωτογραφικό ή βιντεοσκοπημένο υλικό;
    γ. Πού πρέπει να φυλάσσονται τα κινητά τηλέφωνα στη διάρκεια του μαθήματος;
    δ. Επιτρέπεται η πρόσβαση των μαθητών στο ασύρματο δίκτυο του σχολείου με το κινητό τους;
    ε. Τι λογής περιεχόμενο επιτρέπεται να καταναλωθεί;
    στ. Ποιες είναι οι συνέπειες της παραβίασης της πολιτικής περί κινητών τηλεφώνων;
    3. Ανάπτυξη μιας ενότητας στο πλαίσιο της πολιτικής του σχολείου για την ψηφιακή ασφάλεια, σχετικά με το πώς επιτρέπεται ή δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται οι ψηφιακές τεχνολογίες στην τάξη.
    4. Διοργάνωση τακτικών συζητήσεων με το προσωπικό και τους μαθητές για την αναθεώρηση της πολιτικής περί κινητών τηλεφώνων και την εξέταση των μέτρων που θα εφαρμόζονται σε περίπτωση παραβίασης αυτής.
    5. Ενημέρωση των γονέων για την πολιτική του σχολείου αναφορικά με τα κινητά τηλέφωνα, τους λόγους λήψης των μέτρων αυτών και τις πιθανές συνέπειες που θα επιφέρει η παραβίαση της εν λόγω πολιτικής.

    Σε περίπτωση κατάσχεσης κινητού τηλεφώνου, ο μαθητής θα πρέπει να απενεργοποιήσει το τηλέφωνό του πριν το παραδώσει στον εκπαιδευτικό, ώστε να διασφαλιστεί η προστασία των προσωπικών δεδομένων που βρίσκονται στο τηλέφωνο. Αν το τηλέφωνο δεν επιστραφεί στο τέλος της σχολικής ημέρας, θα πρέπει να ενημερωθούν οι γονείς και το τηλέφωνο να φυλαχτεί σε ασφαλές μέρος.
    Αν επιτρέπεται στους μαθητές να μπαίνουν στο ασύρματο δίκτυο του σχολείου με τα κινητά τους τηλέφωνα, θα μπορούσε αυτό να είναι ένα άλλο δίκτυο και όχι το δίκτυο ασφαλείας που χρησιμοποιείται για σημαντικές εργασίες/εργασίες του προσωπικού.
     

  • Ε10: Πρέπει να αλλάζω συχνότερα τον κωδικό πρόσβασής μου;

    Πολλά διαδικτυακά εργαλεία απαιτούν εγγραφή. Η δημιουργία ενός κωδικού είναι κάτι που κάνουμε πολύ συχνά, αλλά του αφιερώνουμε αρκετή σκέψη; Ένας ισχυρός κωδικός μπορεί να σας βοηθήσει να προστατέψετε τη διαδικτυακή σας φήμη και ορισμένοι βασικοί κανόνες σχετικά με την ασφάλεια των κωδικών πρόσβασης θα πρέπει να τηρούνται ευλαβικά.

    Χρήσιμες συστάσεις:

    1. Ο κωδικός είναι ένα σημαντικό κλειδί που καθιστά δυνατή την πρόσβαση στο σύστημά σας. Μην δίνετε σε νέους χρήστες έναν τυποποιημένο κωδικό πρόσβασης «πρώτης φοράς»!
    2. Διασφαλίστε ότι το σύστημά σας δίνει διαφορετικό κωδικό πρόσβασης σε κάθε νέο χρήστη και ζητήστε τους να δημιουργήσουν τον δικό τους κωδικό την πρώτη φορά που θα μπουν στο σύστημα του σχολείου.
    3. Υπενθυμίστε στο προσωπικό και τους μαθητές τους 4 χρυσούς κανόνες για τη δημιουργία ενός ασφαλούς κωδικού:

    α. Να είναι μακρύς και περίπλοκος, ιδανικά να περιλαμβάνει από 10 ως 14 χαρακτήρες. Το μέγεθος του κωδικού είναι το πιο σημαντικό καθοριστικό στοιχείο της ισχύος του.
    β. Χρησιμοποιήστε ένα μίγμα αριθμών, συμβόλων, κεφαλαίων και μικρών γραμμάτων και σημείων στίξης.
    γ. Χρησιμοποιήστε μνημονικές τεχνικές για να τον θυμόσαστε, π.χ. το ακρωνύμιο μιας πρότασης όπως «Η κόρη μου, η Χάριετ, είναι καταπληκτική τενίστρια» γίνεται «ΗΚ,χ, = κα19Τ» ή η πρόταση «Μου αρέσει να τραγουδώ στη βροχή κάθε μέρα!» γίνεται «Μ&αρ;ντσΒκ175!»
    δ. Μην χρησιμοποιείτε ποτέ σε κωδικό πληροφορίες που σας προσδιορίζουν προσωπικά, όπως ονόματα, γενέθλια, κατοικίδια, διευθύνσεις, σχολεία, τηλεφωνικούς αριθμούς, πινακίδες αυτοκινήτου κ.λπ. Θα είναι το πρώτο που θα δοκιμάσει όποιος προσπαθήσει να μπει στον λογαριασμό σας.

    4. Ενσωματώστε τους βασικούς κανόνες για τη διαχείριση των κωδικών πρόσβασης στην Πολιτική περί Ψηφιακής Ασφάλειας. Ζητήστε από τους εκπαιδευτικούς να επιστρέφουν τακτικά με τους μαθητές τους στην Πολιτική Αποδεκτής Χρήσης, ώστε να τους υπενθυμίζουν τι έχει συμφωνηθεί.

    Υπενθυμίστε στον εαυτό σας: Ο κωδικός είναι σαν την οδοντόβουρτσα: δεν πρέπει να τον μοιραζόμαστε, πρέπει να τον φροντίζουμε είτε αλλάζοντάς τον είτε χρησιμοποιώντας ένα εργαλείο διαχείρισης κωδικών, όπως το Dashlane ή το LastPass! Αν οι χρήστες πραγματικά πιστεύουν ότι πρέπει να γράψουν κάπου τον κωδικό τους, θα πρέπει να κρατούν το χαρτί μακριά από τη συσκευή στην οποία ο κωδικός δίνει πρόσβαση.

    Φροντίστε το σχολείο σας να παρακολουθεί τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα των ΤΠΕ και ρίξτε μια ματιά στις υπηρεσίες του έργου eSafety Label για επιπλέον υποστήριξη.

  • B3: Πνευματικά δικαιώματα

  • Ε11: Θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί που μοιράζονται τα υλικά τους να αιτούνται την κατοχύρωση των πνευματικών τους δικαιωμάτων;

    Η κατοχύρωση των πνευματικών δικαιωμάτων προστατεύει το δημοσιευμένο και αδημοσίευτο έργο σας από κάθε μη εξουσιοδοτημένη αναπαραγωγή χωρίς την απόδοση μνείας και αποζημίωσης. Τα πνευματικά δικαιώματα δεν καλύπτουν μόνο βιβλία αλλά και διαφημίσεις, άρθρα, γραφιστικά σχέδια, σήματα, επιστολές (συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών μηνυμάτων), στίχους, χάρτες, μουσικές συνθέσεις, σχέδια προϊόντος κ.λπ.

  • E12: Τι είναι οι άδειες Creative Commons και πώς λειτουργούν;

    Οι άδειες και τα εργαλεία περί πνευματικών δικαιωμάτων Creative Commons προσφέρουν σε όλους ανεξαιρέτως, από μεμονωμένους δημιουργούς ως μεγάλες εταιρίες και ιδρύματα έναν απλό, τυποποιημένο τρόπο χορήγησης αδειών πνευματικής ιδιοκτησίας για την κατοχύρωση του δημιουργικού τους έργου.

    Όλες οι άδειες Creative Commons έχουν κάποια κοινά σημαντικά γνωρίσματα. Κάθε άδεια βοηθάει τους δημιουργούς – τους ονομάζουμε αδειοδότες αν χρησιμοποιούν τα εργαλεία μας – να διατηρούν τα πνευματικά δικαιώματα του έργου τους, επιτρέποντας ταυτόχρονα σε τρίτους την αντιγραφή, διανομή και ορισμένες χρήσεις αυτού – τουλάχιστον σε επίπεδο μη εμπορικό. Κάθε άδεια Creative Commons διασφαλίζει ότι ο αδειοδότης θα λάβει τη μνεία που του αξίζει για το έργο του. 

  • Ε13: Πώς μπορώ να βρω υλικό (φωτογραφίες, βίντεο, παρουσιάσεις, μουσική) του οποίου η χρήση επιτρέπεται με βάση το καθεστώς των πνευματικών του δικαιωμάτων;

    Η αναζήτηση επαναχρησιμοποιούμενου περιεχομένου συνιστά σημαντικό γνώρισμα που καθιστούν δυνατό οι άδειες Creative Commons. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Google για να αναζητήσετε περιεχόμενο Creative Commons, να ψάξετε για φωτογραφίες/εικόνες στο Flickr, μουσικά άλμπουμ στο Jamendo, και γενικά μέσα στο spinxpress. Tο Wikimedia Commons, το πολυμεσικό αποθετήριο της Wikipedia, είναι επίσης βασικός χρήστης των αδειών Creative Commons. Για μουσική, μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στο άρθρο του eTwinning "Malbert’s Melodier: Μουσική για Εκπαιδευτικός από έναν Εκπαιδευτικό", το οποίο πληροφορεί τους αναγνώστες για μια μουσική συλλογή που δεν προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα και η οποία δημιουργήθηκε για το eTwinning. 

    Για περισσότερες πληροφορίες, συμβουλευτείτε την ιστοσελίδα των Creative Commons