article image

Τα Σχολεία eTwinning δεσμεύονται υπέρ της διαμοιρασμένης ηγεσίας

Πώς ασκούν τη διαμοιρασμένη ηγεσία τα σχολεία eTwinning; Δεν υπάρχει κάποια προδιαγεγραμμένη συνταγή, επειδή η πραγματικότητα, οι δομές, οι ηγέτες και οι εκπαιδευτικοί διαφέρουν από το ένα σχολείο στο άλλο.

Η διαμοιρασμένη ηγεσία προσβλέπει στη δημιουργία εκείνων ακριβώς των συνθηκών στα σχολεία που απαιτούνται, ώστε οι εκπαιδευτικοί (και οι μαθητές), συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που κατέχουν μη-τυπικούς ρόλους, να μεταδίδουν και να μοιράζονται την εμπειρία και τις γνώσεις τους. Δύο καίριοι παράγοντες επιτυχίας για το παραπάνω είναι η κατανόηση του σχολικού και του τοπικού πλαισίου και η παροχή συγκεκριμένων ευκαιριών για πλούσιες αλληλεπιδράσεις στο πλαίσιο της σχολικής κοινότητας.

Προκειμένου μια προσέγγιση διαμοιρασμένης ηγεσίας να αποβεί ωφέλιμη για το σχολείο, απαιτείται πρωτίστως ένα σαφές όραμα της δήλωσης αποστολής του σχολείου που λαμβάνει υπόψη το περιβάλλον ολόκληρου του σχολείου. Η αποστολή πρέπει να αποτελεί έργο, όπου είναι δυνατόν, όλων των μελών μιας σχολικής κοινότητας και να γνωστοποιείται σε όλους.

Για την πραγμάτωση του οράματος και της αποστολής του σχολείου σε καθημερινή βάση, είναι σημαντικό να εμπνέουμε και να παρακινούμε όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας και οι ηγέτες να προέρχονται τόσο από το τυπικό όσο και το μη τυπικό διδακτικό προσωπικό. Ένας αποτελεσματικός τρόπος είναι η ανάπτυξη της συνολικής ικανότητας επίτευξης αποτελεσμάτων που προάγουν το όραμα και την αποστολή του σχολείου.

Το ερώτημα είναι: πώς θα επιτευχθεί αυτό; Ένας τρόπος είναι να εξετάσουμε και να συνδυάσουμε στοιχεία που αφορούν το συνολικό σχολικό πλαίσιο με το πώς οι εκπαιδευτικοί συνεργάζονται μεταξύ τους. Ο συνδυασμός ενός συνόλου στοιχείων σχετικών με το σχολικό πλαίσιο με μια απτή και δομημένη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών συχνά αποδείχτηκε επιτυχημένη προσέγγιση.

Ποιοι είναι οι μαθητές στα σχολεία; Ποιο είναι το περιβάλλον στο οποίο ζουν (οικογένεια, τοπική κοινότητα); Ποιες είναι οι ανάγκες, τα δυνατά σημεία, οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες; Ποιες διδακτικές και μαθησιακές πρακτικές θα ήταν καταλληλότερες; Τι γνωρίζουμε σχετικά με τα αποτελέσματα ανάλογων παιδαγωγικών επιλογών; Πώς μπορούμε να δοκιμάσουμε τις επιλογές αυτές και να κατανοήσουμε τον αντίκτυπό τους στο συγκεκριμένο σχολείο; Το πρώτο βήμα είναι η συλλογή και εξέταση των ερωτήσεων αυτών. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει τη συμβολή αρκετών εκπαιδευτικών, γιατί στην αντίθετη περίπτωση συνιστά μεγάλη ευθύνη και πολλή δουλειά για έναν μόνο εκπαιδευτικό ή ηγέτη. Η συμβολή περισσότερων του ενός εκπαιδευτικών επιτρέπει, επίσης, την αξιοποίηση ενός ευρέος φάσματος εμπειρογνωσίας, έτσι ώστε περισσότεροι άνθρωποι να μπορούν να αναλύουν και να ερμηνεύουν τα δεδομένα και να μοιράζονται τις ιδέες τους. Είναι σημαντικό να υπάρχουν δομημένες συσκέψεις/ευκαιρίες συζήτησης, έτσι ώστε όλοι να μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τις προτεινόμενες υπό συζήτηση ενέργειες.

Η διαμοιρασμένη ηγεσία πρέπει να εστιάζει στη συνεργασία και τις αλληλεπιδράσεις κι όχι αποκλειστικά στις πράξεις. Στόχος των αλληλεπιδράσεων είναι η αποκάλυψη της ηγεσίας, η στήριξη και η ενθάρρυνση όλων των μελών του σχολείου να την ασκήσουν. Υπάρχουν τρόποι να βοηθήσουμε τους εκπαιδευτικούς να αναπτύξουν τις ικανότητες και τις δεξιότητες συνεργασίας τους, όπως για παράδειγμα προσωρινές ομάδες εργασίας, θεματικές ομάδες ή ομάδες έργων. Βάρος θα πρέπει να δίνεται στην αλληλοεξαρτώμενη εργασία, δηλαδή την καλά προετοιμασμένη, οργανωμένη, εστιασμένη και αποτελεσματική συνεργασία, έτσι ώστε όλοι να μπορούν να αποδίδουν τα μέγιστα.

Patricia Wastiau, Κύρια Σύμβουλος για την Έρευνα και την Καινοτομία στο European Schoolnet


Παραδείγματα καλής πρακτικής από σχολεία eTwinning:

Οι παρακάτω πρακτικές είναι ενδεικτικές και δεν αποτυπώνουν κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο που επιβάλλεται να ακολουθούν όλα τα σχολεία. Ωστόσο, πρόκειται για εμπνευσμένες πρακτικές των οποίων η διερεύνηση έχει ενδιαφέρον.

Το Direzione Didattica Ottavo Circolo, ένα συγκρότημα προσχολικής αγωγής και δύο δημοτικών σχολείων στην Piacenza της Ιταλίας εξυπηρετεί έναν ετερογενή σχολικό πληθυσμό. Επιδιώκοντας την ένταξη και τη στήριξη των μαθητών με ετερόκλητες μαθησιακές ανάγκες, η ηγετική ομάδα, συμπεριλαμβανομένου του διευθυντή, του υποδιευθυντή και των εκπροσώπων των εργαζομένων, έχουν θεσπίσει μια διαδικασία συλλογής και αξιοποίησης δεδομένων με στόχο την επισήμανση των αναγκών των μαθητών, των εφικτών δράσεων και της επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών και του λοιπού προσωπικού.

Η παραπάνω διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι αποκεντρωμένη και προσφέρει απτές ευκαιρίες στους εκπαιδευτικούς να συμβάλλουν, να επηρεάζουν και να σχεδιάζουν τους στόχους του σχολείου μέσω ενός οργανωμένου και καλά δομημένου μηχανισμού. Ο μηχανισμός αυτός περιλαμβάνει μια σαφή διαδικασία που έχει θεσπιστεί από την ηγεσία του σχολείου, μέσω της οποίας το προσωπικό συμμετέχει πλήρως στη μελέτη, την ανάλυση και τη χαρτογράφηση της σχολικής πράξης. Το σχολείο συγκεντρώνει στοιχεία και το προσωπικό μετά από διαβουλεύσεις αποφασίζει συναινετικά ποιες θα είναι οι παιδαγωγικές προτεραιότητες του σχολείου, το οποίο επίσης λαμβάνει ειδικά κονδύλια από την περιφέρεια.

Η ηγετική ομάδα και το προσωπικό έχουν χωριστεί σε ομάδες εργασίας, ανά τομέα (διδακτικό αντικείμενο, ηλικία, ειδικές ανάγκες κ.λπ.). Κάθε ομάδα εργασίας διεξάγει μια έρευνα στην οποία καλούνται να αναλύσουν τις καλύτερες πρακτικές για την πραγμάτωση της αποστολής και του οράματος του σχολείου, τον προσδιορισμό των πιο αποτελεσματικών δραστηριοτήτων και του τρόπου που αυτές ανταποκρίνονται στο όραμα του σχολείου.

Η ανάλυση αυτή διεξάγεται σε αρκετά βήματα:

  • Κάθε ομάδα εργασίας εξετάζει συναφή έγγραφα, τα επιτεύγματα και τις ανάγκες των μαθητών, καθώς και τις δραστηριότητες και τις επιμορφωτικές δράσεις που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ζητημάτων.
  • Κάθε ομάδα εργασίας καταχωρεί τις προτεραιότητες του σχολείου και ελέγχει ποιες δράσεις και ποιες δραστηριότητες προάγουν μια μαθητοκεντρική προσέγγιση.
  • Τέλος, κάθε ομάδα εργασίας συντάσσει έναν κατάλογο τομέων καίριας σημασίας για το σχολείο με βάση τα συλλεχθέντα δεδομένα.

Η ηγετική ομάδα συλλέγει τα αποτελέσματα όλων των ομάδων εργασίας και προτείνει ένα σχέδιο εργασίας. Αυτή η πρόταση παρουσιάζεται στις ομάδες εργασίας (π.χ. εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτικό προσωπικό), έτσι ώστε όλοι να έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν σχετικά και να συζητήσουν την πρόταση. Οι εκπαιδευτικοί ανταλλάσσουν απόψεις σχετικά με τις εργασίες και τις δράσεις στα διάφορα πεδία, έτσι ώστε το σχέδιο να τροποποιείται με βάση τις ιδέες και την ανατροφοδότηση των εκπαιδευτικών. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, οι εκπαιδευτικοί εργάζονται σε επιτροπές για την προώθηση και την εφαρμογή του συμφωνημένου σχεδίου εργασίας, αφού πρώτα εγκριθεί και τεθεί σε εφαρμογή από όλους τους εργαζόμενους στο σχολείο.

Στο Lycée des Métiers Louis Blériot, ένα επαγγελματικό σχολείο στο Trappes της Γαλλίας, το προσωπικό του σχολείου και η ηγετική ομάδα συνεργάζονται στενά για την ενίσχυση της ακαδημαϊκής επιτυχίας των μαθητών και την καταπολέμηση των υψηλών ποσοστών αποχώρησης των μαθητών. Το σχολείο καταστρώνει ένα σχέδιο δράσης στο οποίο οι εκπαιδευτικοί καλούνται να πάρουν τα ηνία. Ανάλογα με τις τεχνικές τους δεξιότητες και ενδιαφέροντα, οι εκπαιδευτικοί έχουν την ευκαιρία να ηγηθούν ενός τομέα του σχεδίου δράσης για την επίτευξη των σχολικών στόχων.

Στο πλαίσιο του οργανισμού και των δομών που υποστηρίζουν πρακτικές διαμοιρασμένης ηγεσίας, ακολουθώντας παρόμοια τακτική με το Ottavo Circolo, το Lycée des Métiers Louis Blériot οργανώνεται μέσω διοικητικών επιτροπών και συμβουλίων. Το διδακτικό προσωπικό συμμετέχει και αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στις διδακτικές επιτροπές και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι επιτροπές λειτουργούν ως το διοικητικό συμβούλιο του σχολείου όπου η διαδικασία λήψης αποφάσεων λαμβάνει χώρα σε συνεργασία με τους επίσημους ηγέτες του σχολείου. Οι επιτροπές δεν είναι σταθερές, αλλά συγκροτούνται ανάλογα με τις προτάσεις των εκπαιδευτικών και τις ανάγκες του προγράμματος. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να προτείνουν υποψήφιους και θέματα προς συζήτηση στην επιτροπή. Κάθε επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο δράσης ή ορισμένες δραστηριότητες, οι οποίες στη συνέχεια εξετάζονται από τον διευθυντή/τη διευθύντρια και την ηγετική ομάδα. Ενώ ο διευθυντής/η διευθύντρια φέρει νομικά την ευθύνη για τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και την ηγεσία στο σχολείο, είναι σαφές ότι στηρίζεται και εμπιστεύεται πλήρως το διδακτικό προσωπικό, ενθαρρύνοντας την ενεργή συζήτηση και συμμετοχή σε επιτροπές και έργα που με τη σειρά τους ωθούν τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων να συνεισφέρουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους προς όφελος της μαθησιακής προόδου των μαθητών.