Creatief denken: beslissingen nemen

Deze module heeft ten doel creativiteit te stimuleren bij leerlingen van het kleuter- en basisonderwijs. De in deze module gepresenteerde ideeën kunnen op alle vakken worden toegepast. De leerlingen maken gebruik van door Edward de Bono ontwikkelde denkmethoden en benaderen vraagstukken met behulp van eenvoudige probleemoplossende technieken.

Pedagogische doelen

Mensen staan vaak snel met hun oordeel klaar; we hebben in een mum van tijd besloten of we iemand mogen of niet. Daarbij houden we niet altijd rekening met het feit dat daar nog andere gezichtspunten tussenin liggen, vooral als we overtuigd zijn van ons 'Ja' of 'Nee'. Deze module heeft ten doel leerkrachten en leerlingen te stimuleren open te staan voor andere gezichtspunten om zo tot een beter beredeneerde beslissing te komen over een bepaalde kwestie waar ze anders misschien sneller een oordeel over zouden vellen.

De leerlingen leren om vraagstukken te beredeneren en oplossingen te bedenken. Ze leren dat er vele manieren kunnen zijn om een probleem op te lossen.

Proces

Met behulp van de door Edward de Bono ontwikkelde methode PMI (Plus, Min en Interessant) (http://www.mycoted.com/PMI) kunt u uw leerlingen op een eenvoudige manier helpen hun geest open te stellen voor andere gezichtspunten en vraagstukken in de juiste verhoudingen te zien. De oefening zelf is eenvoudig uit te voeren; de echte uitdaging ligt in het in een andere richting sturen en het op andere mogelijkheden richten van ons bewustzijn, met name in gevallen waarin we geneigd zijn meteen 'Ja' of 'Nee' te denken. Deze oefening helpt ook om het indelen in stereotypen af te leren en emoties buiten beschouwing te laten bij het nemen van beslissingen. Emoties komen alleen aan bod bij de evaluatie.

Stap 1

• Kies samen met uw projectpartners een vraagstuk of discussiepunt dat u met uw leerlingen gaat bespreken.

• Leg de leerlingen het vraagstuk of het discussiepunt voor.

• Vraag de leerlingen om in groepjes van 4-6 leerlingen gedurende 2-3 minuten punten te bedenken voor de categorieën 'Plus', 'Min' en 'Interessant' (wat is er vreemd, anders etc. aan). Ze mogen die opschrijven, schilderen of weergeven met symbolen (op papier of met online-tekenhulpmiddelen).

Stap 2

• Kijk voor elke lijst (P, M, I) uitsluitend naar het aantal argumenten.

• Laat de leerlingen voor elke lijst (P, M, I) beslissen welke punten voor hen het belangrijkst zijn door hun hand op te steken (of een online-stemming te houden) of door een ster achter het respectievelijke argument te schilderen. Ze mogen uit elke lijst slechts één argument kiezen.

• Laat de leerlingen ook emoties kiezen die samenhangen met deze argumenten en beslissingen.

• Upload de uitkomsten naar de TwinSpace zodat uw partners ze kunnen bekijken.

Stap 3

Wanneer alle partners hun resultaten naar de TwinSpace hebben geüpload, vergelijkt u de reacties van uw partners met die van u en bespreekt ze. U kunt deze activiteit uitbreiden door de klassen op verschillende manieren op elkaars werk te laten reageren, bijvoorbeeld door middel van een forum, een chat-sessie of een videoconferentie.

Resultaten

Een zichtbare set methoden om u en uw leerlingen te helpen ideeën te verzamelen, problemen op te lossen of beslissingen te nemen. Afhankelijk van uw behoeften kunt u alle methoden ook afwisselend gebruiken of combineren.

Laat de leerlingen in een evaluatie aangeven of ze deze manier van werken plezierig vonden en of ze het toch liever bij de ‘instinctieve' ideeën, oplossingen en beslissingen houden die ze in eerste instantie bedachten. Voor deze stap kunt u een eenvoudige vragenlijst gebruiken of de leerlingen een symbool laten tekenen waarmee ze hun mening uitdrukken. U kunt voor deze stap ook de PMI-methode gebruiken.

Tips

Creatieve technieken op zich maken ons niet creatiever, maar kunnen wel helpen onze creativiteit te stimuleren. De basis voor situaties waarin creativiteit kan plaatsvinden, wordt echter bevorderd door leeromstandigheden als vrijheid, verantwoordelijkheid, openheid, plezier etc.

• Vraag een collega u te observeren of filmen wanneer u met uw leerlingen aan de slag gaat met creatieve methoden.

• Meng daarbij klassen om het gegeven om als groep ideeën te verzamelen, problemen op te lossen of beslissingen te nemen, te versterken.

• Geef elkaar feedback: wat heeft uw collega opgemerkt? Wat voor indruk kreeg hij/zij? Zijn deze methoden nuttig om tot creatievere ideeën, oplossingen en beslissingen te komen? Vonden de leerlingen het plezierig, waren zij gemotiveerder?

Creativiteit hangt rechtstreeks samen met motivatie en we zijn op ons creatiefst als we in een dieper denkproces zitten (zie de links naar Mihaly Csikszentmihalyi, een beroemd onderzoeker op het gebied van het ‘flow phenomenon’).

• Bespreek hoe u deze manier van creatief leren breder kunt inzetten op uw school.

• Presenteer deze werkwijze op een open dag. Wellicht kunt u ook manieren bedenken waarop u de ouders bij een of een aantal van de opdrachten kunt betrekken.

Waarom uw resultaten niet op de website van EuroCreator zetten? Als u bij het werken aan deze module een videofilmpje heeft gemaakt, kunt u dat ook uploaden naar de website van EuroCreator (http://www.eurocreator.com/). Zo kunnen andere scholen uw projectwerkzaamheden bekijken en kunt u een ondertekend certificaat ontvangen van Europees Commissaris Ján Figel'.

Links

De Bono over de ‘PMI’-methode:

http://www.mycoted.com/PMI

Tony Buzan over ‘mindmapping’:

www.videojug.com/film/how-to-mind-map-with-tony-buzan http://www.youtube.com/watch?v=fXIeFJCqsPs&feature=related

Mihaly Csikszentmihalyi over 'Creativity, fulfilment and flow’: english.kommweit.de/pages/workshop-exploring-creativity/ http://english.kommweit.de/pages/workshop-exploring-creativity/ http://www.brainchannels.com/thinker/mihaly.html

Nog meer leuks en creatieve ideeën: http://www.deepfun.com/